Łukasz Trzciński & Wojciech Nowicki. NOWA EUROPA

www.nowaeuropa.info

Nowa Europa - tytuł roboczy, który się ostał, bo najprościej tłumaczy, o co od początku chodziło: pokazać, jaka jest teraz ta część Europy - nazywana Wschodnią albo Środkową, zależnie od punktu patrzenia; pokazać ją teraz, kiedy upadły stare powiązania. Nowa Europa - jak nowa ziemia, ale odziedziczona z dobrodziejstwem inwentarza: długami, zależnościami, przyzwyczajeniami.

Projekt fotograficzny "Nowa Europa" Łukasza Trzcińskiego pokazuje ślady pozostawione przez system komunistyczny w Europie Środkowo-Wschodniej - ślady pozostawione w krajobrazie, ekonomii oraz ludzkiej mentalności. Fotograf podjął próbę sportretowania tej Nowej Europy przez pryzmat wątków lokalnych, osadzonych w historii i rzeczywistości konkretnego kraju, a jednocześnie charakterystycznych dla całego regionu. Każdemu krajowi przyporządkował jeden cykl fotografii. W miarę wieloletniej dokumentacji spuścizny systemowej okazało się, że względna spójność socjalistycznej Europy stopniowo zanika, że ta część Europy coraz bardziej się różnicuje; o każdym z krajów najlepiej więc opowiadać innym językiem.

Gra z konwencją i odwoływanie się do różnorodnych stylistyk pozwoliły podkreślić, że choć każdy z krajów Europy Środkowo-Wschodniej jest obciążony podobnym balastem historii, to doświadczenia poszczególnych społeczeństw są zasadniczo odmienne. Stąd między innymi pomysł, by portrety mieszkających w Estonii młodych Rosjan (to drugie i trzecie pokolenie Rosjan urodzonych w Estonii w większości nie posiada estońskiego obywatelstwa) utrzymać w konwencji fotografii legitymacyjno-paszportowej. Z kolei portrety Mołdawianek to nawiązanie do amatorskich zdjęć, zamieszanych przez kobiety poszukujące mężów (często z Europy Zachodniej) w matrymonialnych serwisach internetowych. Fotografie tuningowanych samochodów w Serbii są metaforą aspiracji ekonomicznych ludzi żyjących w izolowanym kraju, inspirowane nie do końca udaną reklamą prasową. Z kolei portrety młodych Niemców przechodzących popularną we wschodniej części Niemiec ceremonię Jugendweihe - świeckiego odpowiednika bierzmowania - podejmują wątek laicyzacji w dawnej NRD poprzez zestawienie z pejzażami wykonanymi w otoczeniu, w którym przyszlo im dorastać.

Od roku, równolegle do zdjęć, powstają także teksty Wojciecha Nowickiego. Autor przygląda się Nowej Europie z punktu widzenia podróżnika - nieraz bliskiego sąsiada, prawie ziomka z dawnych demoludów, czasami outsidera. Opisuje współczesną kondycję Europy Środkowo-Wschodniej. Mierzy puls tego dziwnego organizmu.

Każdy z autorów opowiada o Nowej Europie na swój sposób, przekazując odrębną opowieść - choć, zdarza się, dotyczą one czasem tych samych miejsc, ludzi, historii.

ALBANIA

Obsesja obronna Envera Hoxhy doprowadziła do wybudowania w około 700 tys. bunkrów, by każdy z obywateli, niezależnie od płci i wieku, mógł osobiście bronić kraju. Dziś stały się wszechobecnym elementem albańskiego krajobrazu. Zapomniane, zniszczone, adaptowane na bary, domy czy toalety publiczne stanowią nieodłączny element tamtejszej przestrzeni. Fot. Łukasz Trzciński

NIEMCY
Jugendweihe - ceremonia świeckiego bierzmowania czternastolatków, alternatywna dla rytuałów katolickich czy protestanckich. Jej korzenie sięgają XIX wieku; naziści odesłali ją do lamusa, dopiero komuniści przywrócili jej świetność, dążąc do pełnego zlaicyzowania społeczeństwa: stąd popularność rytuału w Niemczech Wschodnich. Fotoreportaż stawia pytanie, na ile dzisiejszy renesans ceremonii jest przejawem potrzeby kontynuowania tradycji i celebrowania wejścia w dorosłość, na ile kolejnym „świętem" społeczeństwa konsumpcyjnego. Fot. Łukasz Trzciński

WĘGRY
Plaże płytkiego, błotnistego jeziora Balaton przez dekady były riwierą marzeń dla obywateli państw demoludów. Przez brak możliwości swobodnego podróżowania, wyjazd nad Balaton stanowił substytut wakacji w ciepłych krajach, to wtedy też doczekał się miana "węgierskiego morza". Do dziś, mimo nieograniczonych możliwości podróży siła przyzwyczajenia przyciąga Polaków, czy wschodnich Niemców, którzy wciąż stanowią trzon klienteli kurortów ciągnących się wzdłuż wybetonowanego nabrzeża. Fot. Łukasz Trzciński

Fundacja Imago Mundi zrealizowała przedsięwzięcie dzięki wsparciu finansowemu Województwa Małopolskiego w ramach otwartego konkursu ofert pn. "Mecenat Małopolski" oraz programu Wartopamiętać.info koordynowanego przez Małopolski Instytut Kultury.

Jak również dzięki wsparciu Narodowego Centrum Kultury oraz w ramach stypendium dla Łukasza Trzcińskiego "Młoda Polska".

Fotografie wydrukowano dzięki uprzejmości firmy Epson. Wystawa wewnętrzna - druk n apapierze Epson Primim Semimatte Photo Paper 260 przy wykorzystaniu plotera Stylus PRO 9900, pracującego w technologii atramentów Ultrachrome HDR (pigmentowy ploter Fine Art). Powiększenia wykonała firma PeterParker. Wystawa zewnętrzna - powiększenia zostały wykonane przy wykorzystaniu pierwszej na świcie8-kolorowej eko-solwentowej drukarki Epson Stylus Pro GS6000 na foliach graficznych firmy 3M - Scotchcal 25. Wystawę wydrukowała krakowska firma Piksel.